ჩვენი გვერდი "ფეისბუქზე"
პარტნიორები
ტრიბუნა
თავფურცელი
ანალიზი
05.11.2010
აფხაზეთი და სამხრეთი ოსეთი ქართულ პოლიტიკურ ცნობიერებასა და პრაქტიკაში - ინტერვიუ ექსპერტებთან - ქალბატონ მაია ჩიგოევა-ცაბოშვილთან და ბატონ პაატა ზაქარეიშვილთან

სპეციალურად Georgiamonitor.org–თვის.

ამ თემასთან დაკავშირებით ჩვენს მკითხველებს უკვე შევთავაზეთ გულბაათ რცხილაძისა და ნანა დევდარიანის სტატიები. ვაგრძელებთ სხვა ექსპერტებისა და საზოგადოებრიობის წარმომადგენელთა აზრის გამოკითხვას იმავე თემაზე.

1. ინტერვიუ მაია ცაბოშვილთან

ცნობა: მაია ჩიგოევა-ცაბოშვილი - დაიბადა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში, კერძოდ ახალგორში, აქტიურად მუშაობდა არასამთავრობო სექტორში ქართულ-ოსური კონფლიქტის დარეგულირების მიზნით (ორგანიზაცია „იბერ-ირონი“), 2006 წლის ბოლოდან 2007 წლის სექტემბრამდე მუშაობდა სამხრეთ ოსეთის ალტერნატიულ ადმინისტრაციაში, სოფ. ქურთაში, საგარეო ურთიერთობების მინისტრად.

- ქალბატონო მაია, თქვენ დიდი ხნის მანძილზე მუშაობდით არასამთავრობო სექტორში ქართულ-ოსურ ურთიერთობებზე, შემდეგ ე. წ. სანაკოევის მთავრობაში აღმოჩნდით. რატომ? ნუთუ საზოგადოებრივი ორგანიზაციების დონეზე დიალოგმა თავისი თავი უკვე მაშინ ამოწურა?

- უნდა ვაღიარო, რომ მე კი არ აღმოვჩნდი ე.წ. „სანაკოევის ხელისუფლებაში“, სანაკოევი აღმოჩნდა იმ პროექტში, რომლის ერთ-ერთი ინიციატორიც, სამწუხაროდ, მე ვიყავი. რაც შეეხება საზოგადოებრივი ორგანიზაციების დიალოგს, როდესაც საქმე გვაქვს ეთნო-ტერიტორიულ კონფლიქტებთან, ამ შემთხვევაში ძალიან ძნელია დადგეს შედეგი ცალკეული აქტიურობისა, თუ სახელმწიფოს მხრიდან არ იქნება შესაბამისი პოლიტიკა გატარებული. აქვე დავამატებ, რომ განსხვავებით ქართულ-აფხაზური არასამთავრობო ორგანიზაციების დიალოგებისა და ძალიან აქტიური თანამშრომლობისა წლების განმავლობაში, შედარებით ნაკლები კი არა, მიზერული იყო ქართულ-ოსური არასამთვრობო ორგანიზაციების ურთიერთობები. ეს განპირობებული იყო დამოკიდებულებით, რომ ქართულ-ოსური კონფლიქტი ითვლებოდა ნაკლებ მწვავე და ნაკლებ მნიშვნელოვნად, რაც თავის მხრივ იწვევდა გრანტისგამცემი საერთაშორისო ორგანიზაციების ნაკლებ ინტერესს, ეს კი შესაბამისად იწვევდა ასევე ნაკლებ ინტერესს არასამთავრობო ორგანიზაციებისა, რომლებიც უმეტესად პროექტებს გრანტებით ახორციელებენ.

- შემდეგ თქვენ დატოვეთ სანაკოევის მთავრობა მისი მისამართით გაკეთებული სკანდალური განცხადებებით და იგი დაადანაშაულეთ კორუფციაში. მაგრამ ოსებში თქვენზე ხომ არ დარჩა „ქართული მარიონეტის“ იარლიყი მოკრული?

- არ ვიქნები გულწრფელი, და თავად სანაკოევისთვისაც დიდი პატივი იქნებოდა თუ ვიტყვი, რომ მხოლოდ სანაკოევის გამო დავტოვე თანამდებობა.

ომამდე გაცილებით ადრე რატომაც დავტოვე თანამდებობა, მიუხედავად იმისა, რომ ის ადამიანები, ვინც კურირებას უწევდნენ ამ პროექტს, ნამდვილად ცდილობდნენ ჩემთვის სასათბურე პირობები შეექმნათ, ოღონდ დავრჩენილიყავი ადმინისტრაციაში. რა შეეხება იარლიყებს - არასოდეს არაფერი, მით უმეტეს პოლიტიკურ ცხოვრებაში, არ მიკეთებია მერკანტელური ინტერესის გამო. შესაბამისად ვიქნები კატეგორიული და ვიტყვი, რომ არ მაინტერესებს, ვინ ჩამთვლის, ან მოინდომებს რომ წარმომაჩინოს ვინმეს მარიონეტად. თუ ადამიანებს უნდათ სიმართლის დანახვა - დაინახავენ, რომ მაია ცაბოშვილი უბრალოდ ვერ და არც იქნება არავისი მარიონეტი.

- თქვენი აზრით, როგორ აღიქვამდნენ ოსები საქართველოსა და ქართველებს ჯერ 1990 წელს თბილისსა და ცხინვალს შორის დაწყებულ ვერბალურ ომამდე, როდესაც სამხრეთ ოსეთმა თავი უკანონოდ გამოაცხადა „საბჭოთა დემოკრატიულ რესპუბლიკად“, ხოლო ზვიად გამსახურდიას უზენაესმა საბჭომ უაპელაციოდ გააუქმა ოსური ავტონომია როგორც ასეთი, და შემდეგ ეს ყველაფერი ძალისმიერ დაპირისპირებაში გადაიზარდა?

- საუკუნეების განმავლობაში ოსები და ქართველები ერთად ვიზიარებდით ჭირს და ლხინს. ამ ხნის განმავლობაში, რა თქმა უნდა, იყო არაერთი მძიმე პერიოდიც ურთიერთობისა, თუმცა ძნელად ნახავთ მსოფლიოში ორ სხვა ერს, ვინც ასე ახლოსაა ნათესაურად, რელიგიურად, კულტურულად და მენტალურად.

სამწუხარო ისაა, რომ დღეს ოსურ-ქართულ ურთიერთობებს სერიოზული გამოცდის ხანა დაუდგა, და როგორც ვხედავ, ვერც ერთი მხარე ვერ ახერხებს ამ გამოცდას ღირსეულად გაუძლოს! მიუხედავად იმისა, რომ 1989-1992 წლების ქართულ-ოსური კონფლიქტის დროს ძალიან ახალგაზრდა ვიყავი და არც პოლიტიკით ვიყავი დაინტერესებული, პირადი გამოცდილება და შთაბეჭდილებები დღემდე მახსოვს, ამიტომ ვერაფრით დაგეთანხმებით თბილისის და ცხინვალის ვერბალური კონფლიქტის შედეგად ცხინვალს რომ წარმოაჩენთ პირველად უკანონოდ მომქმედად. მაშინდელი საქართველოს ხელისუფლების მხრიდანაც ყველაფერი გაკეთდა იმისთვის, რომ რომ ცხინვალის მხრიდან ყოფილიყო შესაბამისი მოქმედებები და კონფლიქტი გადაზრდილიყო შეიარაღებულ შეტაკებებში. რაც შეეხება ცხინვალის მხრიდან სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკად გამოცხადებას, მოგვიანებით ცხინვალიდან იყო მცდელობა, რომ დაებრუნებინა ოლქის სტატუსი, თუმცა გამსახურდიამ ეს მცდელობა ხელაღებით და შეურაცხმყოფელად უარყო.

ქართულ-ოსური კონფლიქტზე პასუხისმგებელია კონფლიქტში მყოფი ორივე მხარე, მაგრამ გაცილებით მეტია ეს პასუხისმგებლობა მაშინდელი საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლებისა!

- როგორც მოგეხსენებათ, 1990 წელს საქართველოს ნაციონალისტურმა ხელისუფლებამ კანონგარეშედ გამოაცხადა როგორც ოსური ავტონომია, ისე საკუთრივ ტერმინი „სამხრეთი ოსეთი“. სააკაშვილმა თითქოს ეს ტერმინი კვლავ დააკანონა და არ შეუშინდა მკვეთრ კრიტიკას პოპულისტური ოპოზიციის მხრიდან. შეიძლება ეს მას, როგორც პოლიტიკოსს, პირად აქტივში ჩაეთვალოს?

- სააკაშვილმა უბრალოდ დააკანონა ის, რაც უკვე კაი ხანია საერთაშორისო საზოგადოების მხრიდან იყო დაკანონებული. ასე რომ ამას მე მის ვერ პოზიტიურ და ვერ ნეგატიურ ქმედებად ვერ ჩავთვლი. 90-იანი წლების საქართველოს ხელისუფლების, ისევე როგორც სააკაშვილის ხელისუფლების, უდიდესი შეცდომა კი არა, დანაშაული იყო ის, რომ სახელმწიფოს პოლიტიკა ძირითდად აგებული იყო ემოციებზე. მათ გააუქმეს სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი და სანაცვლოდ სხვა ვერაფერი საპირწონე შესთავაზეს ოსებს, ასევე გააუქმეს ტერმინი „სამხრეთ ოსეთი“ და მის მაგივრად შემოგვთავაზეს „სამაჩაბლო“, რაც თავად გათვითცნობიერებულ ქართველებშიც კი პროტესტს იწვევს.

- რა იცით ტერმინის „სამხრეთი ოსეთი“ შესახებ? როდის წარმოიშვა ეს დასახელება?

- ტერმინი „სამხრეთი ოსეთი“ კონფლიქტური მხარეების მიერ სხვადასხვაგვარად მოიაზრება. ქართული მხარე ამბობს, რომ თურმე „სამხრეთი ოსეთი“ მხოლოდ მე-20 საუკუნის 20-იან წლებში დამკვიდრდა, მაშინ როდესაც ოსური და რუსული მხარე ამტკიცებს, რომ თურმე სამხრეთ ოსეთი რუსეთის იმპერიაში ჯერ კიდევ 1774 წელს შევიდა, როგორც დამოუკიდებელი სუბიექტი.

მე ამ ისტორიულ დისკუსში ნაკლებად მჩვევია შესვლა, არა იმიტომ, რომ ეს არ მიმაჩნია მნიშვნელოვნად, არამედ იმიტომ, რომ დღეს, და სამწუხარდ ხვალაც, ჯერ ამის განხილვა ჩემი აზრით, იქნება კონტრპროდუქტიული. ეს თემა მნიშვნელოვანი და ისტორიულად საინტერესო იქნება მაშინ, როდესაც კონფლიქტი გადაწყდება, მანამ კი ამ თემის წინ წამოწევა ყოველთვის იქნება განხეთქილების საგანი.

მაგრამ ის, რომ რაღაც ფორმულაზე უნდა შევთანხმდეთ - ესეც უდავოა. და ამ შემთხვევაში ყველაზე კარ გამოსავალს ისევ საერთაშორისო გამოცდილება გვაძლევს. კერძოდ, თუ ამა თუ იმ ტერიტორიას ბოლო 50 წლის განმავლობაში აქვს დამკვიდრებული რაღაც სახელწოდება, უმჯობესია, იგი სწორედ ამ სახელწოდებით მოვიხსენოთ. თავის დროზე, როდესაც ჩვენმა ორგანიზაციამ „იბერ-ირონმა“ მხარეებს შევთავაზეთ „სამხრეთ ოსეთის პოლიტიკურ-სამართლებრივი სტატუსის“ კონცეფცია, მაშინ სახელწოდებასთან დაკავშირებით გამოვთქვით მოსაზრება, რომ გამართლებული იქნებოდა ორი სახელწოდების დამკვიდრება - სამხრეთ ოსეთი/ცხინვალის რეგიონი, თუმცა ჯერ კიდევ 2004 წელს, როდესაც ეს კონცეფცია დავდეთ, იყო რესურსები ამ კონცეფციის ცხოვრებაში რეალიზებისა, მაგრამ მარტო იდეა, თუ მას არ ექნა მხარდაჭერა და არ მოხდა მისი სწორად განხორციელება, შედეგს ვერ და არ მოიტანს. ასე მოხდა კიდეც.

- როგორ ახსნით იმ ფაქტს, რომ სამხრეთი ოსეთი თბილისში 1990 წლიდან მოყოლებული კანონგარეშედ გამოცხადდა, ხოლო აფხაზებთან საქართველოს ხელისუფლება სერიოზულ დათმობებზე წავიდა და მთ მიანიჭეს უპირატესობა აფხაზეთის ავტონიმიის უმაღლეს საბჭოში ეროვნული კვოტების განაწილებისას?

- როგორც უკვე აღვნიშნე, მაშინდელი საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მოქმედები უმეტესწილად იყო და დღესაც არის ირაციონალური და ემოციებზე დაფუძნებული. ამ შემთხვევაშიც თავი იჩინა გამსახურდიას სუბიექტურმა დამოკიდებულებამ აფხაზებისა და ოსებისადმი. თუ ის აფხაზებს ქართველების თანასწორად განიხილავდა, მისი დამოკიდებულება ოსებისადმი, როგორც ერისადმი, იყო სრულიად გასხვავებული. და იგი არც მალავდა ამას. თვითმხილველისგან ვიცი, როგორი ეპითეტებით მოიხსენებდა იგი ოსებს. რომ არ გამომივიდეს ზოგადი საუბარი, მოვიყვან ერთ კონკრეტულ მაგალითს - როგორც უკვე ვთქვი, თავის დროზე ცხინვალმა მიმართა საქართველოს ხელისუფლებას, რომ გააუქმებდა განკარგულებას სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკად გამოცხადებისა, ოღონდ თბილისს ასევე უნდა კვლავ ეღიარებინა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი და ცხინვალის მისადგომებთან მყოფი ქართული შეიარაღებული ნაწილები გაეყვანათ . პირადად ზვიად გამსახურდიას რეაქცია ამაზე იყო კონკრეტული წინადადება: „ეგღა მაკლია ტილიან ოსებს რამე დავუთმო!“. ეს მითხრა ერთმა პიროვნებამ, ვინც იმ დროს გამსახურდიას გვერდით იდგა, და ვისაც საზოგადოება იცნობს როგორც პატიოსან და პატრიოტ კაცად. ასე რომ მე არ მაქვს საფუძველი მისი ნათქვამი არ დავიჯერო.

- 1990-იანი წლების ბოლოს თითქოს გამოიკვეთა სერიოზული დათბობა თბილისსა და ცხინვალს შორის, პრეზიდენტებს შევარდნაძესა და ჩიბიროვს შორის. მაგრამ შემდეგ სიტუაცია მკვეთრად იცვლება. ცხინვალში ხელისუფლების სათავეში მოდის ე. კოკოითი და იწყებს „ხისტი კურსის“ გატარებას, მიმართულს საქართველოსგან სამხრეთი ოსეთის სრული გამოყოფისაკენ. ხომ არ მიგაჩნიათ, რომ ეს არა იმდენად ქართველებსა და ოსებს შორის გაუგებრობების, არამედ უფრო შევარდნაძის საგარეო-პოლიტიკაში გამოკვეთილი რუსეთისგან საქართველოს დაშორების და ნატო-ში შესვლის კურსის შედეგია? რუსეთს ხომ თავისი ზემოქმედების ბერკეტები აქვს ცხინვალში...

- შევარდნაძის შეცდომა იყო ის, რომ 2001 წლის სამხრეთ ოსეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში ჩიბიროვს არ დაუჭირა მხარი, არადა ასეთი შეთანხმება მათ შორის იყო. შედეგად ხელისუფლებაში შემთხვევით მოვიდა სრულიად არაკომპეტენტური კოკოითი. თუმცა ვერ დაგეთანხმებით, რომ კოკოითმა მაშინვე გეზი აიღო „ხისტი კურსისკენ“. ამის მაგალითად თუნდაც შემიძლია მოვიყვანო მისი ხელისუფლებაში მოსვლიდან ცოტა ხანში ოსი და ქართველი ჟურნალისტების შეხვედრა თბილისში, რომლის ორგანიზებაც მე გავაკეთე, და მაშინ სწორედაც რომ კოკოითის თანხმობა იყო ამაზე.

შევარდნაძის მაშინდელი მოქმედება არ მგონია ასე შორს გათვლილი მიზნით, ვგულისხმობ ნატოს, ყოფილიყო განპირობებული. ვთვლი, რომ მაშინ თავი იჩინა უბრალოდ იმ ინერტულმა დამოკიდებულებამ, რაც შევარდნაძეს ჰქონდა ამ კონფლიქტისადმი, როდესაც ყველაფერი სრულად მიბარებული ჰქონდა ირაკლი მაჭავარიანზე, და რაღაც მომენტში უბრალოდ დაიზარა, რომ უფრო აქტიურად ემოქმედა ჩიბიროვის მხარდასაჭერად.

- რამდენად ძლიერია რუსული გავლენა ცხინვალში გადაწყვეტილებების მიღებაზე? საერთოდ მიჩნეულია, რომ აფხაზები ბევრად უფრო მეტ დამოუკიდებლობას ინარჩუნებენ ამა თუ იმ გადაწყვეტილების მიღებისას, ვიდრე ოსები, რომლებიც მოხარულნი არიან, მოსკოვის პრაქტიკულად ნებისმიერი სურვილი აასრულონ?

- სინამდვილეში აფხაზებიც და ოსებიც რუსებს გამობმული ჰყავთ საბელით. ეგაა, რომ აფხაზების შემთხვევაში სიგრძე ამ საბლისა ცოტა მეტია, ოსების შემთხვევაში -შედარებით ნაკლები. შესაბამისად ვიწროა არეალი დამოუკიდებელი მოქმედებებისთვის. თუმცა, როგორც ავღნიშნე, საბოლოო ჯამში ყველა მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს ცხინვალიც და სოხუმიც მოსკოვის დირექტივების მიხედვით იღებს და ეს სულაც არაა გასაკვირი.

- როგორ მიიგაჩნიათ, რომ არ ყოფილიყო 2008 წლის აგვისტოს ომი, ოსები მზად იყვნენ საქართველოს მიმართ რეალური დათმობებისათვის და იმ ფაქტის გათვალისწინებისათვის, რომ საერთაშორისო სამართლის მიხედვით საქართველო და სამხრეთი ოსეთი - ეს ერთი ქვეყანაა - საქართველო? სამხრეთი ოსეთის ხელმძღვანელობის რიტორიკო ხომ აგვისტოს ტრაგედიამდეც საკმაოდ ცალსახა იყო?

- ჯერ კიდევ ჩიბიროვის დროს ცხინვალი მზად იყო მნიშვნელოვან დათმობებზე. როდესაც კოკოითი მოვიდა, მანამ, სანამ რუსებმა დაიწყეს მისთვის ფინანსების მიცემა, ისიც მზად იყო კონკრეტული ინტერესების გამო გარკვეულ თანამშროლობაზე. თუმცა არ დაგვავიწყდეს, რომ მოსკოვისთვის ცხინვალი იყო ერთ-ერთი ბერკეტი კავკასიაში მოქმედებისა, და შესაბამისად კავკასიაში თავისთვის სასარგებლო კომბინაციის გასათამაშებლად ის ამას აუცლებლად გამოიყენებდა. მეორე საკითხია, რა გაკეთა საქართველოს ხელისუფლებამ იმისთვის, რომ მოსკოვს ასე ადვილად არ გაეთამაშებინა მისთვის სასარგებლო კომბინაცია, რითაც დაიბრუნა მანამდე დაკარგული პოზიციები კავკასიაში? ერთადერთი შედეგი სააკაშვილის აბსოლუტურად გაუმართლებელი და ძალისმიერი პოლიტიკისა ცხინვალში 2004 და 2008 წლის აგვისტოს მოვლენებისას იყო ის, რომ კოკოითს, როგორც პოლიტიკოსს, შეუქმნა იმიჯი.

- თუ არსებობს ახლანდელი სიტუაციიდან გონივრული გამოსავალი?

- ყველა სიტუაციაში არსებობს გონივრული გამოსავალი. მაგრამ ამისთვის საჭიროა, პოლიტიკური გადაწყვეტილების მიმღებნი იყვნენ გონიერი ადამიანები და ჰქონდეთ მზადყოფნა ამ გამოსავლის რეალურად მოძიებისათვის. დღეს ასეთ ადამიანებს ვერც ქართული და ვერც ოსური მხრიდან ვერ ვხედავ, შესაბამისად, ჩემი აზრით, გამოსავლის მოძიებაც ძალზე გაჭირდება.

- მიგაჩნიათ, რომ მომავალში შესაძლებელია ახალი ქართულ-ოსურ-აფხაზური სახელმწიფოს (კონფედერაციის) შექმნა რუსეთის მხრიდან მფარველობისა და გარანტიების საფუძველზე? რა არის ამის გასაკეთებლად საჭიროდ და საერთოდ უნდა მივისწრაფოდეთ ამ მიზნისკენ თუ არა? საქართველოში ჯერ კიდევ ძალზე სუსტად ისმის ეს მოთხოვნა, მაგრამ იქნებ მართლაც არ გვჭირდება არც სამხრეთი ოსეთი და არც აფხაზეთი?

- პირველი, ვინც საჯაროდ გააკეთა განცხადება ამ შესაძლებლობის შესახებ, ვიყავი მე, თუმცა კულუარებში ამაზე ჩურჩულით ბევრი საუბრობდა, და ეს განცხადება გავაკეთე 2009 წლის აგვისტოში. ეს დღეს ქართული მხარისთვის საუკეთესო გამოსავალი იქნებოდა იმ ვითარებაში, რომელშიც აღმოვჩნდით გაუაზრებელი და ემოციური პოლიტიკის გამო. 2000-2004 წლებში იყო შესაძლებლობა ფედერაციულ მოწყობაზე დიალოგის დაწყებისა ოსებთან და აფხაზებთან და იმ დროისთვის თბილისმა ეს შესაძლებლობა ხელიდან გაუშვა, რადგან ქართული საზოგადოებისთვის მიუღებელი იყო ქვეყნის ფედერაციულ მოწყობაზე თუნდაც დაფიქრება. დღეს შექმნილი რეალობის გათვალისწინებით, კონფედერაცია სულაც არაა ასევე ხელაღებით უარსაყოფი, თუმცა არც ადვილად მისაღწევია. ერთადერთი, ვისაც შეუძლია ოსების და აფხაზების ამ თემაზე მოლაპარაკების დაწყებაზე დათანხმება - არის რუსეთი. თუმცა ამას რატომ მოინდომებს რუსეთი - ეს ცალკე თემაა.

მესმის იმ ადამიანებისაც, ვინც გვთავაზობს ცხინვალის და აფხაზეთის მოკვეთას, როგორც მძიმე ტვირთისას, რომელიც ხელს უშლის ქვეყნის შემდგომ განვითარებას. არც მე ვფიქრობ, რომ საქართელოს მთელი პოტენციალი და სახელმწიფოებრიობის ყოფნა-არყოფნა ამ ორი კონფლიქტის ირგვლივ ტრიალებდეს მუდამ, მაგრამ ვერც იმას დავეთანხმები, რომ თუ რაიმე პრობლემა იქმნება ქვეყანაში, მოვიკვეთოთ ამ პრობლემის შედეგად შექმნილი კერა და არ ვეცადოთ სიღრმისეულად თავად პრობლემის მოგვარებას.

- თქვენ ახლა კანადაში ცხოვრობთ და ამ სახელმწიფოს სთხოვთ, მოგანიჭოთ პოლიტიკური იმიგრანტის სტატუსი. მაინც რა მოხდა საქართველოში? ვინ არის დაინტერესებული თქვენი დევნით სამშობლოში და რატომ?

- ეს არის ერთადერთი კითხვა, რომელზეც ამ ეტაპზე პასუხს ვერ გაგცემთ ჩემი ადვოკატის რჩევის გათვალისწინებით. იმედია, დადგება დრო და თუ კვლავ იქნება ინტერესი ამ საკითხისადმი, ისევე გულწრფელად გაგცემთ პასუხს ამ კითხვაზე, როგორც სხვა კითხვებზე გაგეცით. აქ, კანადაში, იმედი მაქვს, უახლოეს ხანში შევძლებ კავკასიური ცენტრის დაფუძნებას და ამჟამად ამაზე ვმუშაობ.

- დიდი მადლობა ამ ინტერვიუსათვის.

ესაუბრებოდა გულბაათ რცხილაძე

თემატური სტატიები
პარტნიორები
"სკივრი"